O odpadach

 

Powstawanie odpadów towarzyszy człowiekowi przez całe jego świadome, a nawet nieświadome życie. Problem wytwarzanych odpadów staje się najbardziej palącym obecnych czasów. Z roku na rok, w przeliczeniu na jedną osobę, ilość wytwarzanych odpadów wzrasta. Tylko w krajach i regionach o wysokiej świadomości ekologicznej udaje się zatrzymać, a nawet nieco zmniejszyć ten wzrost.

Główną przyczyną powstawania odpadów, wzrostu ich ilości, rodzajów jest nieracjonalna gospodarka surowcami i produktami, które użytkuje każdy człowiek. Źródła powstawania odpadów - to przyroda oraz życie i działalność człowieka.

Ustawa o odpadach definiuje odpady komunalne jako odpady pochodzące z gospodarstw domowych, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów podobne ze względu na swój charakter lub skład do odpadów powstających w gospodarstwach domowych.

Znacznie lepiej byłoby, gdyby po nas zostało coś więcej i coś innego niż odpady.

Odpady towarzyszą nam na co dzień. Ale nie chcemy, aby były naszymi sąsiadami. Najczęściej niepotrzebną rzecz wrzucamy do kosza nie myśląc o jej dalszej wędrówce.

Trudno jest unikać wytwarzania odpadów. Można także przyjąć, że nie ma możliwości usuwania odpadów natychmiast, gdy takowymi się staną. Może poza odpadami organicznymi, które można prosto z kuchni skierować do kompostowania. Odpady opakowaniowe, techniczne, medyczne, wielkogabarytowe, makulaturę, odpady wytwarzane podczas domowych porządków będą musiały przebyć pewną drogę, by zakończyć wędrówkę jako odzyskany surowiec lub być skutecznie unieszkodliwione. Problem polega na tym, aby droga ta nie obejmowała zbyt długich i niepewnych środowiskowo faz magazynowania lub nie do końca kontrolowanego przetwarzania. Aby tak było, każdy wytwórca odpadów powinien dobrze wiedzieć, jaki los pisany jest konkretnemu asortymentowi odpadów i powinien postępować tak, by jak najszybciej ten los się dokonał.

Odpady domowe należy segregować zgodnie z przyjętymi zasadami w gminie w odpowiednich pojemnikach lub workach. Z wytworzonymi odpadami musimy postępować zgodnie z regulaminem utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, uchwalonym przez radę gminy i będącym tzw. prawem miejscowym.

Odpady zbierane selektywnie można odnieść lub odwieźć do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK) zorganizowanego przez gminę.

Segregacja - czysty zysk!


Tworzywa sztuczne

Rozkładają się przez tysiące lat. Zaśmiecają planetę. Kiedy erozja zetrze je na drobny proszek, stają się nośnikiem groźnych toksyn. Do tego samego prowadzi ich spalanie. Dzięki segregacji część z nich zostanie przetworzona albo też stanie się źródłem energii. Wiele popularnych tworzyw produkuje się z ropy, węgla, a więc ważnych zasobów Ziemi. Segregując je, oszczędzisz zasoby Ziemi.

Opróżnij, przepłucz, zgnieć, by zmniejszyć objętość i wrzuć do żółtego wolno stojącego pojemnika na plastik i metal (lub worka) - chyba, że jest osobny pojemnik na metale - tu należy wrzucać także opakowania wielomateriałowe tzw. tetrapaki. Możesz wrzucać również zakrętki, pokrywki do słoików, opakowania po kosmetykach i chemii gospodarczej. Nie wolno tam jednak wrzucać: opakowań po lekach (tzw. blistrów), pojemników po olejach, farbach czy smarach, środkach ochrony roślin, styropianu, zabawek, drobnego sprzętu AGD, opakowań z polichlorku winylu.


Puszki aluminiowe

Metale należą do najstarszych tworzyw używanych przez ludzi. Puszki aluminiowe są coraz popularniejsze. W 2010 roku zużyliśmy ich w Polsce ponad 3,5 mld (około 90 na osobę), sześć razy więcej niż 10 lat temu. Wyrzucona puszka to gigantyczne marnotrawstwo. Przy produkcji aluminium zużywa się mnóstwo energii i wody. Dzięki recyclingowi straty będą kilkanaście razy mniejsze, zredukuje się też emisję zanieczyszczeń do powietrza oraz oszczędzi surowiec - boksyty. Odzysk tego metalu można prowadzić w nieskończoność. Wypłucz, zgnieć i wrzuć do najbliższego żółtego pojemnika lub worka. Możesz tam również umieścić opakowania z innych metali, stare garnki, drobne przedmioty metalowe, folię aluminiową. Nie wolno tam wrzucać: opakowań po aerozolach czy puszek po farbach lub lakierach, butli gazowych i innych odpadów niebezpiecznych.


Opakowania szklane

Szkło znane jest człowiekowi od lat. Każdy z nas zużywa ponad 25 kg opakowań szklanych rocznie. Zaledwie jedna piąta z nich jest przetwarzana. Tymczasem dzięki recyclingowi ograniczamy zużycie surowców takich, jak: piasku, sody, wapnia, wody (do 50%) i energii (około 30%) oraz obniżamy wielkość emisji zanieczyszczeń do powietrza. No i nie powiększamy góry odpadów na składowiskach. Należy opłukać i wrzucić opakowania ze szkła bezbarwnego do białego pojemnika (worka), a ze szkła kolorowego - do pojemnika (worka) zielonego. Pojemniki (worki) są przeznaczone tylko na opakowania, czyli głównie na butelki i słoiki szklane. Nie wolno tam wrzucać: szyb, luster, szklanek, waz, kryształów, porcelany, fajansu, ceramiki oraz żarówek czy kineskopów, opakowań po zniczach, szkła okularowego, płytek ceramicznych, doniczek, naczyń żaroodpornych.


Tetrapaki

Wielowarstwowe kartony po mleku i sokach Są kłopotliwe i kosztowne w przetwarzaniu, ponieważ składają się w 75% z papieru, w 20% z plastiku (polietylen) i w 5% z folii aluminiowej. Z selekcjonowaniem tetrapaków jest spore zamieszanie. Ponieważ ich głównym składnikiem jest papier, jedni odbiorcy odpadów zalecają wrzucanie kartonów do pojemników (worków) na makulaturę. Inni jednak twierdzą, że powinny one trafiać do pojemników (worków) na plastik i metal. Jeśli nie ma wyraźnej wskazówki, wrzuć do pojemnika na tworzywa, co ważne - uprzednio zgniatając. W sortowni nie powinno być problemu z wyselekcjonowaniem tetrapaku.


Papier

Powód segregacji banalny - oszczędzasz lasy. Jedna tona makulatury daje tyle papieru, co 17 drzew! Wykorzystując makulaturę, oszczędzamy też wodę i zmniejszamy zanieczyszczenie powietrza przez papiernie.

Statystyczny Polak zużywa ponad 80 kg papieru. Tylko jedna trzecia jest ponownie przetwarzana (dwa razy mniej niż w Niemczech). Reszta papieru ląduje na składowiskach, skąd nie da się go odzyskać, albo jest spalana. Wrzuć do niebieskiego pojemnika lub worka. Mogą tam trafić gazety, książki, tektura, zeszyty, papier maszynowy (ale faksowy czy kalka już nie). Papier powinien być suchy i nie zatłuszczony. Należy uważać, żeby nie wrzucać do pojemników innych odpadów, np. metalu albo plastiku (uwaga na zszywki, okładki i koszulki foliowe, resztki żywności). Na makulaturę nie nadaje się też lakierowany lub foliowany papier z folderów reklamowych, papier faksowy, przebitkowy, rachunkowy, faktury, fotografie, tapety, artykuły higieniczne, worki po cemencie, pieluchy jednorazowe, podpaski.


Przeterminowane leki

Przeterminowane lub niewykorzystane lekarstwa są odpadami niebezpiecznymi. Wyrzucone do śmieci, wywierają szkodliwy wpływ na zdrowie ludzi i na środowisko. Pomimo upływu czasu zachowują dużą aktywność biologiczną. Te o silnym działaniu, na przykład leki psychotropowe, znajdują się w wykazie trucizn. Wszystkie powinno się poddać specjalistycznemu unieszkodliwieniu przez uprawnioną firmę. Przechowuj w domu w specjalnym pojemniku, by nie dostały się w ręce dzieci. Regularnie wrzucaj do pojemników coraz częściej ustawianych w aptekach lub zbieranych przez gminę w punkcie selektywnej zbiórki odpadów komunalnych.


Baterie i akumulatory

Baterie i akumulatory są odpadami niebezpiecznymi. Zawierają metale ciężkie (ołów, kadm, nikiel, cynk i rtęć) i szkodliwe substancje (lit i mangan, kwasy). Substancje są silnie toksyczne. Rocznie zużywamy około 240 mld jednorazowych baterii - to gigantyczna liczba. Ich wyrzucanie na składowisko to igranie ze zdrowiem ludzi. Poza tym dzięki recyklingowi z baterii można odzyskać cenny metal i ponownie go użyć. Zapanuj nad nimi w domu. Zbieraj je w bezpiecznym woreczku. Dotyczy to również przedmiotów, z których nie da się wyjąć baterii (np. mówiących zabawek lub kartek z pozytywką). Dowiedz się, gdzie najbliżej jest punkt zbiórki zużytych baterii. Może on być w urzędzie gminy, szkole, sklepie, na poczcie, PSZOK. Raz na jakiś czas wrzucaj tam zebrane w domu baterie. Akumulatory ołowiowe należą do najgroźniejszych dla środowiska odpadów niebezpiecznych (ołów, elektrolit - toksyczne dla ludzkiego zdrowia i środowiska). Punkty zajmujące się sprzedażą akumulatorów samochodowych są zobligowane do przyjęcia od kupującego stary akumulator. Jeśli nabywający nie ma takiego, pobierana jest kaucja zwrotna (30,00 zł), która może być zwrócona w ciągu 30 dni w momencie dostarczenia zużytego akumulatora.


Świetlówki

Zawierają szkodliwą rtęć. Gdy świetlówkę (jest nią także żarówka energooszczędna) wyrzucimy do kosza, trafi ona na składowisko, gdzie pęknie, a rtęć może przeniknąć do środowiska, np. do rzeki lub jeziora, gleby, albo do powietrza, a stamtąd do mózgów ludzi i zwierząt, powodując zaburzenia wzroku, słuchu, mowy, koordynacji ruchów, połykania. Dlatego świetlówki są uznawane za odpady niebezpieczne. Zużytą świetlówkę możesz oddać do sklepu, jeśli kupujesz nową. Jeśli chcesz oddać więcej, sklep nie ma obowiązku przyjąć, ale wiele z nich to robi. Każdą liczbę starych świetlówek możesz oddać w punktach zbierania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz w punkcie selektywnego zbierania odpadów komunalnych.


Elektrośmieci czyli stary sprzęt AGD, RTV

Sprzęty elektryczne i elektroniczne (tzw. elektrośmieci) zawierają liczne substancje trujące, które po wydostaniu się z uszkodzonego urządzenia przenikają do gleby, wody. Przykładowo związki bromu stosowane w komputerach powodują schorzenia układu rozrodczego oraz schorzenia neurologiczne. W Polsce wciąż jeszcze około 80% zużytego sprzętu RTV i AGD trafia na składowiska bądź dzikie wysypiska, powodując poważne zagrożenie ekologiczne. Zużyty sprzęt można oddać do sklepu, jeśli kupuje się nowy tego samego rodzaju, czyli np. pralka za pralkę. Resztę sprzętu przyjmą bezpłatnie (jednak zawieźć musisz sam) punkty zbierania elektrośmieci albo punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Gmina musi poinformować społeczeństwo o miejscach lokalizacji takich punktów, prowadzącym je w czasie ich otwarcia.

Pamiętaj, że wyrzucając na śmietnik albo porzucając w lesie sprzęt elektryczny i elektroniczny, łamiesz prawo. Grozi za to grzywna.


Pojemniki po aerozolach, farby i inne odpady niebezpieczne

Odpadów, nie wolno spalać, zakopywać, wyrzucać do lasu, wylewać do kanalizacji, gruntu czy wody. Wiele z nich to odpady szczególnie toksyczne. To m.in. resztki farb i lakierów, środki do konserwacji drewna, pestycydy, wywabiacze plam, rozpuszczalniki organiczne, pojemniki po aerozolach, smary, oleje przepracowane. Powinno się je unieszkodliwić. Nie powinno się ich łączyć z odpadami mieszanymi. Wygrałeś, jeśli w Twojej okolicy działa już tzw. PSZOK czyli Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych. Tam oddasz problemowe odpady. Jednak w wielu gminach, w tym - o zgrozo! - nie ma ich jeszcze w większości dużych miast. Można więc trzymać te groźne odpady w nadziei, że kiedyś gmina je zbierze. Pomyśl, czego na powyższej liście zabrakło i co z takimi odpadami powinno się robić.


Odpady ulegające biodegradacji

Biotona - to odpady mokre, ulegające biodegradacji powstające w każdym domu (obierki, liście, resztki warzyw, skorupki jaj, fusy po herbacie czy kawie, resztki roślin). Zbieramy do fioletowego worka lub specjalnego pojemnika i oddajemy firmie odbierającej odpady do kompostowania. Kompostować możemy na własnej działce, wykorzystując kompost pod uprawę warzyw i kwiatów.


Pamiętajmy, że segregacja odpadów się opłaca. Przepisy znowelizowanej ustawy gwarantują, że opłata za odpady posegregowane będzie niższa. Segregując odpady, dajesz im tzw. drugie życie. Dajesz odpadowi szansę, ze stanie się użyteczny. Przyczyniasz się do ochrony środowiska, oszczędzania energii, wody, zasobów Ziemi.